Actueel

Recente activiteiten van de Stichting Gaasterlân Natuerlân

Raad van State doet uitspraak:
Het beroep van Smals tegen het besluit van de gemeenteraad van DFM wordt naar de prullenmand verwezen.....

!Geen industriële zandwinning voor de kust van Gaasterland!

13 februari 2019 besloot de gemeenteraad van De Fryske Marren het voorstel van het college van B&W niet te honoreren. Het betrof een voorstel voor aanpassing van het bestemmingsplan opdat baggerbedrijf Smals voor de kust van Gaasterland een zandwinningindustrie op zou kunnen zetten. Het plan impliceerde tevens de realisatie van een groot industrie eiland. Op dit eiland zou het zand verwerkt moeten worden maar er zou, aldus Smals, ook natuur worden gerealiseerd…. De gemeenteraad  stemde na veel en diepgaand beraad tegen. Daarmee was het plan van het betreffende zandwinningsbedrijf afgewezen. Belangrijke afwegingen bij deze keuze van de gemeenteraad waren onder andere de impact op de natuur, de schade aan het weidse uitzicht vanaf met name de kliffen en de continue geluidshinder (die door de machines op en rondom het industrie-eiland zouden worden  veroorzaakt)(Voor meer achtergrondinformatie kunt u deze link volgen.

Smals heeft daarop beroep aangetekend bij de Raad van State. Op 5 november 2020 vond een hoorzitting over dat beroep plaats.

De RvS kijkt in haar oordeel niet naar de inhoudelijke argumenten maar focust bij haar oordeel op de procedure. Is het besluit van gemeente DFM op een juiste manier tot stand gekomen en zijn de juiste procedures die tot dit besluit hebben geleid gevolgd. En ze bekijkt of het besluit (om geen medewerking te geven aan het voorstel van B&W tot wijziging van het bestemmingsplan) redelijk is en of alle belangen adequaat zijn meegewogen.

Op 15 december 2020 deed de Raad van State uitspraak:

Alle bezwaren van Smals tegen het besluit van de gemeenteraad worden door de Raad van State als ongegrond verklaard. De gemeenteraad heeft conform de daarvoor geldende rechtsregels gehandeld.

Belangrijk is dat er dus op basis van voortschrijdend inzicht afgeweken kan worden van mogelijk eerder geformuleerde intenties in deze. De gemeenteraad mocht dus het toenmalige voorstel van B&W wel degelijk afwijzen.

Dat standpunt van de Raad van State komt geheel overeen met het uitgangspunt van onze stichting: Steeds heeft onze stichting benadrukt dat het college van B&W, slechts onder voorbehoud van goedkeuring van de gemeenteraad, afspraken met derden kan maken. Meerdere leden van ons bestuur hebben zich ingezet dit onzalige plan te keren. We zijn zeer verheugd dat onze inzet succesvol is geweest.

Kritische betrokkenheid loont en juist dat  motiveert ons alert te blijven, er is nog veel reden tot bezorgdheid! Van belang is het dat we in dit dossier zeer constructief met meerdere natuurorganisaties, incl. Bosk en Greide hebben samengewerkt.  En we danken alle kritische inwoners van harte.Dat smaakt naar meer.

Stikstof

Een sprekender voorbeeld van het functioneren van onze rechtsstaat, met de trias politica als fundament, is nauwelijks denkbaar. Een slimme jurist trekt één van de pijlers onder de rampzalige nalatenschap van voormalig CDA Staatssecretaris Henk Bleker onderuit, en het land is in rep en roer. Als zelfs Mark Rutte verzucht dat dit de ergste crisis is uit zijn premierschap, lijkt er toch echt iets aan de hand te zijn (Dit stuk is geschreven voordat het COVID-19 virus toesloeg).

En er is iets aan de hand. De vervuiling van ons milieu met stikstofoxiden en –dioxiden, is onderdeel van het nog veel omvangrijkere probleem van de belasting van onze omgeving met nutriënten, waarvoor voor een groot deel de veehouderij verantwoordelijk is. Maar deze sector is zeker niet alleen verantwoordelijk. Ons overmatige gebruik van verbrandingsmotoren, met name in het weg- en vliegverkeer en de manier waarop de bouwnijverheidsindustrie functioneert, doen eveneens een belangrijke duit in het zakje. En er zijn meer bronnen die voor de problemen zorgen.

De  natuur- en milieubeweging, geflankeerd door de wetenschap, waarschuwt er al decennia lang voor. Maar deze signalen worden consequent genegeerd door onze overheid die het kennelijk als haar belangrijkste taak ziet de economische groei te waarborgen. Maar tegen welke prijs vragen wij ons af? Je mag toch van diezelfde overheid vooral verwachten dat ze het algemeen belang vooropstelt. En dus naast het nastreven van economische voorspoed, milieu, natuur en landschap in bescherming neemt teneinde ons welzijn te kunnen garanderen.

Vele opeenvolgende regeringen hebben verzuimd de maatregelen te nemen die nodig waren. De veestapel groeide door, en een vloed aan regelgeving moest de kwalijke gevolgen daarvan inperken. En juist al die bureaucratische regeltjes hebben voorstelbaar veel kwaad bloed gezet bij veel boeren.

Boeren die zich geconfronteerd zien met een wurgende stapeling van regelgeving zonder een duidelijke visie op de toekomst. De huidige stikstofmaatregelen zijn de spreekwoordelijke druppel. Een en ander neemt overigens niet weg dat de agrarische sector zichzelf wel graag in de slachtofferrol plaatst, waarbij met name de houding van de vertegenwoordigende organisaties opvalt. Een luisterend oor en enig zelfkritisch vermogen zou hen niet misstaan. Maar het komt er hoe dan ook uiteindelijk wel op neer dat vooral het kleine boeren-gezinsbedrijf het gelag betaalt.

Deze  medaille heeft nog een belangrijke en evenzo kwalijke keerzijde. De effecten van onze intensieve veehouderij gaan veel verder dan onze landsgrenzen. Zo wordt  op grote schaal regenwoud in het Amazonegebied gekapt om zo grond vrij te maken voor de teelt van soja (en mais), als krachtvoer voor ons vee. Via de Rotterdamse haven vinden deze “grondstoffen” hun weg naar niet alleen de Nederlandse, maar naar veel West Europese veehouders. Het leidt in de landen van herkomst tot grootschalige bodemdegradatie en schending van de rechten van inheemse volkeren. De uiteindelijke grootschalige vernietiging van deze eeuwenoude ecosystemen draagt sterk bij tot het mondiale biodiversiteitsverlies en wakkert klimaatverstoring aan. 

Wat (inter)nationaal speelt, speelt ook al lange tijd in Gaasterland. Wij hebben al vele malen in onze correspondentie met overheden het vermesting-probleem aan de orde gesteld, zonder daar een luisterend oor voor te vinden. (Reactief) stikstof doet zijn naam eer aan doordat het onze natuur smoort onder een verstikkende deken. De bodem van Gaasterland bestaat vooral uit kalkarm zand. De vegetatie die daar van nature op groeit heeft zich daarop aangepast en kent een kenmerkende samenstelling met een per soort geringe concurrentiekracht. De kritische depositiewaarden voor stikstof worden volgens het rekenmodel van het RIVM  hier al decennia lang (fors) overschreden. En dat heeft grote gevolgen. Om een voorbeeld te noemen: Bomen zijn op dergelijke zandgronden voor een adequate opname van mineralen afhankelijk van bodembewonende schimmels waar ze mee samenleven. Deze zogenoemde mycorrhiza-schimmels zijn door de decennialange overmatige stikstofdepositie vrijwel gedecimeerd. Dit en andere ecologische mechanismen leiden tot uitspoeling, strooiselophoping, verzuring en andere disbalansen in de bodem. En een verstoorde bodem leidt tot een verarmde vegetatie. Die verarmde vegetatie leidt tot een verarmde dierenwereld. En dat zien we duidelijk om ons heen.

Alhoewel veel te laat, zijn er nog steeds kansen het tij te keren. De noodzaak tot het nemen van harde maatregelen wordt nu breed gedragen. Het is ons eerder niet gelukt de crisis te voorkomen, maar we zullen ons blijven inspannen om tot een winsituatie te komen voor zowel de natuur als de landbouw. Om die intentie kracht bij te zetten hebben we o.a. schouder aan schouder met biologische boeren meegelopen in de “Kring-Loop” op 14 januari 2020 om minister Schouten op het Binnenhof een 10-puntenplan aan te bieden. In dat plan wordt een weg vooruit geschetst die handen en voeten geeft aan de kringloopvisie van het ministerie.

Gebruik bestrijdingsmiddelen leidt ook tot onrust in Wijckel

De verontruste inwoners van Drenthe, verenigd in de actiegroep Meten is Weten, heeft op 3 juli 2020 een belangwekkend onderzoek afgerond. Volg voor meer informatie de link naar een bericht van Meten is Weten. In juni 2020 presenteerde de Gezondheidsraad een vervolgrapport. Hier klikt u voor het gehele rapport Advies Gezondheidsraad bestrijdingsmiddelen. Of anders leest u hier de Samenvatting-Vervolgadvies-Gewasbescherming-en-omwonenden.

Synthetische bestrijdingsmiddelen vormen een groot probleem voor onze leefomgeving. Ze worden massaal ingezet in allerlei geledingen van onze maatschappij. Van ontsmetting van containers in onze zeehavens tot het vlooienbandje van onze kat. Maar vooral in de landbouw, en dan meer specifiek de akkerbouw en sierteelt (bloembollen bovenal) gaan onwaarschijnlijk grote hoeveelheden om.

De geschiedenis van synthetische bestrijdingsmiddelen is er een van “trial and error”. Zo werd in de  50-iger jaren van de vorige eeuw het beruchte DDT de hemel in geprezen als een zegen voor de landbouw. Tot dat in de 60-iger jaren wetenschappers aantoonden dat het middel bijzonder schadelijke nevenwerking had op de natuur. Dat leidde tot een verbod. Maar de chemische industrie zat niet bij de pakken neer, en verzon nieuwe “minder schadelijke” alternatieven zoals de zgn. “drins” (Aldrin, Dieldrin, etc.). Deze stoffen hoopten zich echter op in de vetreserves van vogels, en dat resulteerde in massale sterfte van sommige soorten. En zo volgde generatie op generatie. Aangekomen in het heden hebben we te maken met neonicotinoïden. Dit zijn neurotoxines waar o.a. zaden mee worden “gecoat”. De hele plant wordt daarmee giftig. Er is veel minder van nodig dan het toenmalige DDT, maar het is wel 1.000 maal giftiger! De gevolgen laten zich raden.

Het zijn middelen met een wijd werkingsspectrum. Een middel dat wordt ingezet tegen de Colaradokever, doodt niet alleen deze kever, maar ook alle andere keversoorten en een enorm scala aan andere insecten. Een middel dat wordt ingezet tegen phytophtera, doodt niet alleen deze schimmel, maar alle schimmels. Het herbicide glyfosaat doodt niet alleen kweekgras, maar een heel regiment aan grassen en kruiden. Kortom, ze zaaien dood en verderf onder flora en fauna. Omdat het vaak basale lagen van ecosystemen betreft, werken ze ver door in de voedselketen. O.a. resulterend in een evidente afname van insectenetende vogels.

De middelen blijven bovendien beslist niet beperkt tot de percelen waar ze worden toegepast. Door processen als drift, uitspoeling en verdamping komen ze in de wijde omgeving terecht, waar ze hun vernietigende werking voortzetten. In sommige gevallen zelfs als het afbraakproducten betreft. En over synergetische effecten is al helemaal nauwelijks iets bekend.

Deze middelen zijn zeer lucratief en worden geproduceerd door machtige multinationals (zoals Bayer-Monsanto). Hun (politieke) macht reikt erg ver. Zo ver zelfs dat ze consequent het voordeel van de twijfel krijgen bij introductie van nieuwe middelen op de markt. Ben je als eenvoudige burger bezorgd over de effecten van deze middelen op je gezondheid en omgeving, dan ligt de bewijslast volledig bij jou op je bordje. De overheid zwijgt en ziet toe. Ga er maar aan staan!

Als kleine lokale natuur- en landschapbeschermingsclub kunnen wij dit natuurlijk niet keren. Maar wat we wel doen is deze problematiek in onze contacten aan de orde stellen. Èn schouder aan schouder met kritische boeren verandering van onder op stimuleren. Want er zijn wel degelijk voorbeelden uit de praktijk van alledag dat we wel degelijk zonder dergelijke middelen kunnen. Meer bewustwording leidt tot een afnemende vraag, en daar heeft zelfs een machtige multinational als het Duitse Bayer-Monsanto en of het Chinese Syngenta geen antwoord op.

In de zomer van 2020 werden we in de gelegenheid gesteld een bijdrage te leveren aan de discussie op lokale schaal. Er was onrust ontstaan in Wyckel, en een paar bestuursleden van SGN waren uitgenodigd bij een besloten bijeenkomst in Wijckel op 11 juni 2020. Er leeft bij veel inwoners grote bezorgdheid over de mogelijke effecten van de bestrijdingsmiddelen die worden gebruikt bij de bollenteelt. Een afgevaardigde van PB Wijckel maakte een verslag: Verslag 11juni 2020 voor Wikelflecht. Een aantal van de aanwezige politici (Burgerbelang en NCPN waren er niet, alle andere fracties waren vertegenwoordigd, bovendien was wethouder Groeneveld van Groen Links van de partij) namen daarna het initiatief voor het indienen van een  MotieBestrijdingsmiddelenGaasterland GL FNP PvdA D66 VVD CU NCPN  De motie werd met 24 voor en 4 tegen aangenomen (4 CDA leden stemden tegen).